2046

2046 (2004) του Wong Kar Wai. Συνδεδεμένο σε μεγάλο βαθμό με το In the Mood for Love (2000) του ίδιου σκηνοθέτη, στέκεται όμως εξίσου καλά ως αυτόνομη ταινία. Φημολογειται μάλιστα ότι σε συνεντευξή του ο Kar Wai είχε πει μεταξύ σοβαρού και αστείου ότι ανάμεσα στις δύο το 2046 είναι η ταινία που πρέπει να δει κανείς πρώτη.

Θα προσπαθήσω να είμαι λιγότερο μελοδραματικός από χθες. Γιατί σε τέτοιες ταινίες πραγματικά χρειάζεται προσπάθεια για να μην αφήνεις το μυαλό σου να ταξιδεύει (ειδικά όταν έχεις βάλει το soundtrack να παίζει στα ηχεια του υπολογιστή). Εξάλλου νομίζω πως εδώ ο ασιάτης ρίχνει μεγαλύτερο βάρος στο στυλ, γεγονός που δεν με ενοχλεί καθόλου βέβαια. Απλά θεωρώ ότι δεν σε αγγίζει στον ίδιο βαθμό με την “Ερωτική επιθυμία”, παρότι η καλλι-τεχνική αρτιότητα του 2046 είναι πραγματικά πρωτόγνωρη. Μία αληθινή απόλαυση για τα μάτια και για τα αυτιά μας.

Υποψήφιο για το Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες το 2004, όπου αν θυμάμαι καλά ο Kar Wai είχε στείλει την ταινία χωρίς να έχει ολοκληρωθεί πλήρως.

In the Mood for Love [Fa yeung nin wa]

In the Mood for Love (2000) του Wong Kar Wai. Ο κύριος Chow και η κυρία Chan γείτονες στο Hong Kong της δεκαετίας του 1960 ανακαλύπτουν ότι οι σύζυγοι τους διατηρούν παράνομο δεσμό μεταξύ τους. Το γεγονός αυτό τους φέρνει κοντά όχι μόνο στην προσπάθεια να μοιράσουν τη θλίψη τους αλλά και σε μία απόπειρα να καταλάβουν γιατί και πως συνέβη αυτό. Φτάνουν στο σημείο να υποδύονται ο ένας το σύζυγο του άλλου και να προβάρουν αναπαραστάσεις του πως μπορεί να γνωρίστηκαν ή του τι κάνουν στις κρυφές τους εξόδους. Έρχονται τόσο κοντά που αναπτύσσεται μεταξύ τους μία εμφανής ερωτική διάθεση και επιθυμία την οποία προσπαθούν όμως να καταπνίξουν. Θα μπορούσαμε να μιλάμε για ώρες για ανομολόγητους έρωτες και εγωισμούς που υποχρεώνουν τους ήρωες της ταινίας να ζήσουν με ένα αν και ένα γιατί. Αλλά μήπως τελικά είναι και αυτό ένα συναίσθημα που πάντα συνοδεύει τον άνθρωπο και τον ολοκληρώνει περισσότερο; ειλικρινά δεν γνωρίζω. Αυτό που ξέρω είναι ότι η συγκεκριμένη ταινία είναι από αυτές τις λίγες που πραγματικά μπορούν να σε παρασύρουν, να σου γεννήσουν πρωτόγνωρα συναισθήματα, να σε κάνουν να τις σκέφτεσαι καιρό μετά την προβολή τους, ακόμα και δεν έχεις ζήσει τις ίδιες καταστάσεις. Σαν αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα που κρατάς μέσα σου τη βαθιά ανάσα κρύου αέρα, λίγο πριν λυτρωθείς για τις αποφάσεις σου ακόμα κι αν δεν είσαι σίγουρος αν ήταν οι σωστές. Λίγο πριν σιγοψιθυρίσεις το μυστικό στον αέρα και το θάψεις για πάντα όπως ο πρωταγωνιστής της ταινίας, έτοιμος πια να μην κοιτάξεις πίσω και να μη μετανιώσεις για ό,τι πέρασε.

Όλα αυτά βέβαια συμβαίνουν και λόγω του ότι η ταινία είναι αισθητικά άψογη. Εξαιρετική σε όλα της τα επιμέρους σημεία. Σκηνοθεσία, φωτογραφία, ερμηνείες, μουσική. Συχνά παραγνωρίζουμε αυτό το κομμάτι. Εξυμνούμε την ουσία σε βάρος του στυλ. Αλλά εδώ νομίζω ότι το ένα συμπληρώνει το άλλο.

Ξέφρενη πορεία σε φεστιβάλ με δεκάδες υποψηφιότητες και βραβεία. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα δύο βραβεία στις Κάννες, το Technical Grand Prize και αυτό για αντρική ερμηνεία στον Tony Leung.

Ξέρω ότι προδίδομαι καθότι πλησιάζουν οι ψηφοφορίες για τα καλύτερα της δεκαετίας αλλά κάποιες επαναλήψεις -αλλά και αναζητήσεις- είναι απαραίτητες πριν την τελική επιλογή.

 

Up

Up (2009) των Pete Docter και Bob Peterson. Τα παλικάρια εκεί στην Pixar έχουν ξεφύγει εντελώς. Είναι πολύ μπροστά τα άτομα. Δυστυχώς δεν το είδα σε αίθουσα και 3D. Το είδα βέβαια σε όσο καλύτερη ποιότητα μπορεί να το δει κανείς σπίτι, αλλά έπρεπε να είχα πάει σινεμά. Πρέπει να κάνω την αυτοκριτική μου (καιρός ήτανε) και να αρχίσω να παίρνω πολύ πιο σοβαρά το animation (το Up ανοιξε τις φετινές Κάννες, τι ακριβώς συζητάς περί σοβαρότητας;), αφού έτσι κι αλλιώς διακεδάζω αφάνταστα με αυτές τις ταινίες. Μη με ρωτήσετε (δεν σε ρωτήσαμε) αν είναι καλύτερο από το WALL·E ( 2008 ) ή το Finding Nemo (2003) ή τo Monsters Inc. (2001). Είναι και αυτό must see για κάθε ηλικία και για κάθε είδους σινεφίλ. Μόνο αυτό έχω να πω.

Future Film Festival Digital Award – Special Mention στη Βενετία.

Welcome

Welcome (2009) του Philippe Lioret. Το είδαμε σήμερα το πρωί στο Δαναο σε avant premiere με εισιτήριο, με τα έσοδα υπέρ του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες. Καλή ταινία,ίσως όχι τόσο καλή όσο το παρόμοιας θεματικής Visitor, αλλά σίγουρα αξίζει και αυτή την προσοχή μας. Νεαρός, ανήλικος κούρδος ξεκινάει από το Ιράκ με σκοπό να φτάσει στην Αγγλία όπου βρίσκεται η αγαπημένη του. Εμέις τον συναντάμε εγκλωβισμένο στη Γαλλία όπου καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να περάσει τη Μάγχη και να βρεθεί κοντά στο ονείρό του. Πόσο δυνατή μπορεί να είναι η θέληση του; ποιοι θα τον βοηθήσουν και ποιοι θα σταθούν εμπόδια στο δρόμο του; μία συγκινητική ιστορία που προσπαθεί να μας ευαισθητοποιήσει και να μας προβληματίσει για το μεγάλο ζήτημα των προσφύγων και των μεταναστών. Αν κρίνω από την προσέλευση στον κινηματογράφο σήμερα το πρωί, μάλλον μας χρειάζεται λίγη περισσότερη ευαισθητοποίηση. Προσωπικά το ευχαριστήθηκα πάντως τόσο γαι το γεγονός ότι ήταν καλή η ταινία και τα χρήματα πήγαν για σοβαρό σκοπό αλλά και γιατί μετά από καιρό βρέθηκα σε πρεμιέρα και θυμήθηκα κάποιες όχι τόσο μακρινές αλλά ολοκληρωτικά περασμένες εποχές όπου βλέπαμε κάθε εβομάδα 1-2 πρεμιέρες και λοιπές τζαμπέ ταινίες ή θεατρικές παραστάσεις.

3 βραβεία για το Welcome, 2 στο Βερολίνο (Prize of the Ecumenical Jury και βραβείο των Label Europa Cinemas) και κοινού στη Βαρσοβία.

Absurdistan

Absurdistan (2008) του Veit Helmer. Διαμαντάκι από αυτά που μπορείς να ψαρέψεις σε φεστιβάλ και που συνήθως διαδίδονται από στόμα σε στόμα. Κατόπιν προτρoπής φίλων που το είχαν δει στις περσινές Νύχτες Πρεμιέρας περιμέναμε περισσότερο από ένα χρόνο μήπως το δούμε σε αίθουσα, αλλά από ότι φαίνεται οι εταιρίες διανομής δεν συγκινήθηκαν και έτσι περιοριστήκαμε σε κατ’ οίκον προβολή. Το στόρι δεν είναι κάτι πρωτότυπο, οι γυναίκες του απομονωμένου και ξεχασμένου από τον υπόλοιπο κόσμο χωριού της ιστορίας, απέχουν από το sex μέχρι οι άντρες να λύσουν το πρόβλημα της λειψυδρίας, καθότι στο χωριό δεν φτάνει σταγόνα νερό. Ο νεαρός πρωταγωνιστής προσπαθεί πάση θυσία να βρει τη λύση ώστε να μπορέσει να ζήσει τον έρωτα με την αγαπημένη του. Αυτό που μετράει είναι ο τρόπος που χρησιμοποιεί ο Helmer για να τα δώσει όλα αυτά και το ιδιαίτερο χιούμορ με το οποίο αντιμετωπίζει την ιστορία. Τα πολλά λόγια όμως είναι φτώχεια. Αναζητήστε το..

Προβλήθηκε κυρίως σε φεστιβάλ, κατά πρώτο λόγο στη Γερμανία αλλά και στο Sundance.

Public Enemies

Public Enemies (2009) του Michael Mann. Η ιστορία του διασημότερου ίσως κακοποιού που έδρασε ποτέ στις Η.Π.Α, του John Dillinger μέσα από το φακό ενός σπουδαίου σκηνοθέτη και μάλλον του καταλληλότερου για τη διηγηθεί. Η ταινία είναι πολύ καλή, προσεγμένη σε βαθμό που αγγίζει την τελειότητα, οι πρωταγωνιστές διαβασμένοι στους ρόλους τους, δίνουν καλές και μετρημένες ερμηνείες, η ατμόσφαιρα της εποχής πιστά δοσμένη, η μεγαλούτσικη διάρκεια δεν κουράζει και το σενάριο και η σκηνοθεσία είναι τα σωστά για μια τέτοιου είδους ταινία ισορροπόντας ανάμεσα στις εμπορικές απαιτήσεις με το απαραίτητο πιστολίδι και στις πινελιές του δημιουργού σε σκηνές όπως τα βασανιστήρια των μπάτσων και η τελική σκηνή στο σινεμά. Αλλά για να πω την αλήθεια δεν με ενθουσίασε. Ήταν απλά μία καλοδουλεμένη γκαστερική ταινία, μία αψεγάδιαστη παραγωγή η οποία όμως δεν κατάφερε να με ξεσηκώσει. Οι φίλοι του είδους και οι οπαδοί του Mann οφείλουν πάντως να την παρακολουθήσουν.

Κυνόδοντας

Κυνόδοντας (2009) του Γιώργου Λάνθιμου. Δυνατό, διαφορετικό, σοκαριστικo, ίσως και αρρωστημένο. Μου είναι δύσκολο να εξηγήσω γιατί μου άρεσε ο Κυνόδοντας χωρίς να καταφύγω σε spoilers καθώς υπήρχαν συγκεκριμένες στιγμές και σκηνές στην ταινία που με ενθουσίασαν. Δεν μιλάω φυσικά για spoiler με την κλασσική έννοια του όρου, ότι δηλαδή θα αποκαλύψω κάτι από την πλοκή αλλά αν περιγράψω τις σκηνές αυτές απλά θα χαλάσω τη μαγεία. Μαγεία στα δικά μου μάτια, για άλλον μπορεί να είναι απλά ένα βίαιο ξέσπασμα.

Ζευγάρι μεγαλώνει τα τρία παιδιά του εντός των τοιχών της βίλας τους, κρατώντας τα έτσι σε μία ιδιόμορφη ομηρία. Εκτός από τη σωματική φυλάκιση τους δημιουργεί και μία στρεβλή εικόνα για τον κόσμο αλλάζοντας λέξεις και έννοιες, που για όλους εμάς θεωρούνται δεδομένες και απαγορεύοντας συμπεριφορές που αποκλίνουν από τους κανόνες της οικογένειας, που για όλους μας θεωρούνται αδιανόητοι. Πέρα από τα ευθεία βέλη για το ρόλο της οικογένειας στη σύγχρονη κοινωνία και τις συγκρίσεις με τη “φυσιολογική” οικογένεια -δεν αντέχω θα το πω: η ατάκα “Μόνη μένω αλλά η γονείς μου μένουν στον 4ο” ήταν όλα τα λεφτά- και τις λοιπές αλληγορίες που μπορεί καθένας να βρει, θεωρώ πιο σημαντικό το γεγονός ότι πρόκειται για μία καλογυρισμένη, προσεγμένη -πολύ καλές όλες οι ερμηνείες- και πάνω από όλα διαφορετική ταινία. Κάποιοι μπορεί να την πουν αρρωστημένη, όπως γράφω και στην αρχή, σίγουρα δεν είναι ταινία που θα δεις άνετα και χαλαρά, ούτε είναι μία ταινία για όλους αλλά θα είναι κρίμα με μόνο αυτό το κριτήριο να την απορρίψει κανείς.

Τεράστια διάκριση με βραβείο στο Un Certain Regard στις Κάννες και μερικές ακόμα προβολές, υποψηφιότητες και βραβεία σε διάφορα φεστιβάλ. Επεισοδιακή προβολή στις Νύχτες Πρεμιέρας, αλλά ας μην ξύνουμε πληγές…

 

Ακαδημία Πλάτωνος

Ακαδημία Πλάτωνος (2009) του Φίλιππου Τσίτου. Μόνο και μόνο για την ιδέα που γέννησε την ταινία αυτή αξίζει ένα μπράβο. Το να συνειδητοποιήσει δηλαδή ένας ελληναράς ότι η σκούφια του βαστάει από την Αλβανία. Τώρα αν αυτός θα είναι βουλευτής ή ψιλικατζής  -έχω κάνει πολλά γέλια στη φαντασία μου με διάφορους διάσημους ή γνωστούς δικούς μου που θα μπορούσαν να την πάθουν έτσι- αυτό το αφήνω στη διακριτική ευχέρεια του δημιουργού. Εξάλλου προφανώς η επιλογή του κακομοίρη που η γυναίκα του τον παράτησε, μένει με τη μάνα του και βγάζει τα προς το ζην σκοτώνοντας ουσιαστικά την ώρα του στο ψιλικατζίδικο του παρέα με τους ομοϊδεάτες φίλους του και γειτονικούς μαγαζάτορες, θέλει ένα δώσει ένα τόνο ψωροπερηφάνειας για την καταγωγή και την εθνικότητα. Η ταινία μας άρεσε παρότι ούτε αντιμετωπίζει το θέμα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας σε βάθος, ούτε είναι κωμωδία για τρελά γέλια, για αυτό κιόλας υποθέτω ότι κόπηκε ο αρχικός τίτλος “Δεν θα γίνεις Έλληνας ποτέ”. Ισορροπεί κάπου στη μέση, βασίζεται περισσότερο στους χαρακτήρες, στους γραφικούς ελληναράδες, χωρίς να πέσει στην παγίδα να τους παρουσιάσει εντελώς ως καρικατούρες και στο φιλότιμο μετανάστη. Τίμια ταινία με ξεκάθαρες προθέσεις.

Η ομολογουμένως φοβερή ερμηνεία του Αντώνη Καφετζόπουλου βραβεύτηκε στο φεστιβάλ του Λοκάρνο με τη λεοπάρδαλη καλύτερης αντρικής ερμηνείας. Πολύ σημαντική διάκριση καθότι το συγκεκριμένο φεστιβάλ συγκαταλέγεται σίγουρα στα 5-6 πιο σημαντικά της Ευρώπης.

Ψυχή Βαθιά

Ψυχή Βαθιά (2009) του Παντελή Βούλγαρη. Όταν άκουσα ότι ο Βούλγαρης γυρίζει ταινία για τον εμφύλιο ενθουσιάστηκα. Όταν έμαθα ότι το στόρι θέλει δύο αδέρφια να πολεμάνε σε διαφορετικά στρατόπεδα άρχισαν οι πρώτοι δισταγμοί. Τι πιο κλισέ σκέφτηκα, μήπως κανένας χωροφύλακας να ερωτευτεί καμία αντάρτισσα ή μήπως τα δύο αδέρφια εκτός από τις μάχες να έρθουν αντιμέτωποι και για την καρδιά της ίδιας γυναίκας; Ας μην αρχίσω τα spoiler για το αν τελικά είδαμε κάτι από αυτά στην ταινία, εξάλλου δύο αδέρφια αντίπαλοι σε ένα εμφύλιο είναι από μόνο του το μεγαλύτερο κλισέ όλων, ακόμα κι αν πρόκειται για παιδάκια, ακόμα κι αν βρέθηκαν στα αντίπαλα στρατόπεδα από σπόντα. Αυτό κάνει τα πράγματα ακόμα χειρότερα. Όταν είδα το τρέιλερ οι φόβοι μου φούντωσαν. “Έλληνες να τουφεκάνε Έλληνες;” έλεγε ο Θανάσης Βέγγος. Κατάλαβα…

Κάπου εδώ θα πρέπει να αιτιολογήσω γιατί είμαι αντίθετος με τη συγκεκριμένη φράση, ειδικά όταν αυτή χαρακτηρίζει ολόκληρη την ταινία και προβάλλεται με αυτό τον τρόπο στα διαφημιστικά της. Ο ελληνικός εμφύλιος ήταν άραγε απλά μια διαμάχη αριστερών με δεξιούς και φιλοσοβιετικών με φιλοδυτικούς; κάποιοι τους έβαλαν όπλα στα χέρια και τους είπαν βαράτε ο ένας τον άλλον; δεν νομίζω. Τα αίτια ήταν βαθιά κοινωνικά. Όταν οι ταγματασφαλίτες, οι χίτες, οι προδότες και οι υπόδουλοι των κατακτητών βρέθηκαν ξαφνικά να πλουτίζουν και να εξουσιάζουν με τρομακτικούς διωγμούς εναντίον των “φιλοκομμουνιστών”, προκαλώντας παράλληλα πρωτοφανή κοινωνική ανισότητα δεν φαντάζει τόσο παράδοξη η εμφύλια σύρραξη, ειδικά σε μία διαφορετική από τη σημερινή εποχή, όπου η προσφυγή στα όπλα ίσως και να ήταν η ύστατη διέξοδος για κάποιους. Στην τελική τα αίτια και τα κίνητρα σε μία τέτοια περίπτωση είναι πολύ πιο ισχυρά από τα συνήθη στους “συμβατικούς” εθνικοθρησκευτικούς πολέμους.

Όλα αυτά στην ταινία εξαντλούνται σε 2-3 ατάκες, τελείως επιφανειακά και κατόπιν παρακολουθούμε το δράμα του -υποκινούμενου από τους ξένους- εμφύλιου σπαραγμού. Η όλη διάθεση και οπτική της ταινίας με βρίσκει αντίθετο. Είμαι της γνώμης ότι από τη στιγμή που ο Βούλγαρης δεν ήθελε ή έστω δεν μπορούσε για τεχνικούς ή άλλους λόγους να αποδώσει την πλήρη εικόνα και να βάλει βαθιά το μαχαίρι στο κόκκαλο έπρεπε να μην αποπειραθεί καθόλου να γυρίσει μία ταινία με αυτό το θέμα ή να αρκεστεί στη εξιστόριση του προσωπικού δράματος των δύο αδερφών, αρπάζοντας μία συγκεκριμένη τυχαία σκηνή αποκομμένη από την ιστορία. Χωρίς αναφορές, σπόντες και υπόνοιες σε Βάρκιζα, Κρεμλίνο, Αμερικάνους και τόσα άλλα. (Ακόμα και η σκηνή με το βοσκό να αναλύει ποιος του έκλεψε τα περισσότερα πρόβατα δείχνει τόσο πρόχειρη στο να περιγράψει καταστάσεις). Βέβαια μία τέτοια ταινία δεν θα είχε κανένα απολύτως νόημα, καθότι θα μπορούσε να είχε συμβεί σε οποιοδήποτε βουνό του κόσμου αλλά αναρωτιέμαι αν και η Ψυχή Βαθιά έχει τελικά κάποιο λόγο ύπαρξης.

Στο τεχνικό κομμάτι δεν θα είμαι τόσο αυστηρός, θεωρώ ότι έγινε σχετικά καλή δουλειά. Κάποιοι γκρινιάζουν για υπερβολικό τουφεκίδι αλλά δεν νομίζω ότι εκεί είναι το πρόβλημα. Όπως και να το κάνουμε πρόκειται για μία πολεμική ταινία παρά τις όποιες ιδιαιτερότητες. Η μουσική του Γιάννη Αγγελάκα νομίζω πως είναι αρκετά ταιριαστή και οι ερμηνείες σχετικά καλές. Φάτσες αρκετά φρέσκιες τα δύο πιτσιρίκια κάνουν ότι καλύτερο μπορούν, ενώ και ο Γιώργος Συμεωνίδης αποδεικνύει για άλλη μία φορά ότι είναι από τους καλύτερους σύγχρονους έλληνες ηθοποιούς. Λίγο υπερβολικός στην ερμηνεία του ο Βαγγέλης Μουρίκης αλλά είναι εμφανές νομίζω ότι κάτι τέτοιο έγινε κατόπιν επιλογής.

Τέλος, σχετικά με τη φύση, τα αίτια και τις ιδαιτερότητες του ελληνικού εμφύλιου και επειδή κάποιοι μπορεί να διαφωνούν ή απλά να θέλουν να ψάξουν βαθύτερα το ζήτημα, γιατί φυσικά δεν τους αρκεί η δική μου ελάχιστη -πέντε γραμμών- “ανάλυση”, θα πρότεινα το εξαιρετικό βιβλίο “Ιστορία του ελληνικού εμφυλίου πολέμου 1946-1949″ του Γιώργου Μαργαρίτη το οποίο τυγχάνει να διαβάζω αυτό τον καιρό και με έχει διαφωτίσει αρκετά.

Kramer vs. Kramer

Kramer vs. Kramer (1979) του Robert Benton. 30 χρόνια μετά την κυκλοφορία της και 15-20 χρόνια μετά την πρώτη -και τελευταία μέχρι προχθές- φορά που την είδα. Σε αυτό κυρίως θέλω να σταθώ, ξεπερνώντας το ότι είναι μία υπέροχη ταινία που αξίζει πολλών επαίνων τόσο για το θέμα που εξετάζει, όσο και για την όλη παραγωγή με αποκορύφωμα τις εκπληκτικές ερμηνείες. Να καταπιαστώ δηλαδή πιο πολύ με τη διαχρονικότητά ή το ξεθώριασμα της στο χρόνο. Πέρασαν τριάντα χρόνια και όμως πάνω κάτω περιγράφει σύγχρονες σε εμάς καταστάσεις. Γάμος, παιδί, καριέρα, φόρτος εργασίας, απάνθρωπα ωράρια, ελαχιστοποίηση της προσωπικής ζωής, μηδαμινός ελεύθερος χρόνος, διαζύγιο, κηδεμονία, δικαστήρια κτλ κτλ, μία αλυσίδα που εξακολουθεί να υφίσταται ακόμα και σήμερα και μάλιστα όλο και συχνότερα. Αλλά μήπως αυτό ήταν και το βασικό σημείο που την έκανε τότε τόσο επιτυχημένη. Αυτή η συχνότητα σήμερα που συναντάμε τέτοια περιστατικά σε συνδυασμό με την αντίστοιχη συχνότητα που τα συναντάμε εδώ και τόσα χρόνια στο σινεμά, θα άφηναν περιθώρια σε μία αντίστοιχη ταινία σήμερα να προκαλέσει τον ίδιο ντόρο και να έχει την ίδια επιτυχία; και για να το πω πιο λαϊκά τι να μας πει τη σήμερον ημέρα μία ταινία για ένα διαζύγιο; Πάντως στα δικά μου μάτια, προφανώς επηρεασμένος από όλα τα παραπάνω, το “Κράμερ εναντίον Κράμερ” κατά την ελληνική προφορά του ονόματος, παρότι εξακολουθεί να είναι μία εξαιρετική ταινία δεν έχει πια τις μυθικές διαστάσεις τις οποίες του είχα προσδώσει όταν το είχα πρωτοδεί σε μία αναμφίβολα πιο αθώα και ευαίσθητη ηλικία.

Από βραβεία άλλο τίποτα, 5 OSCAR, όλα τα βασικά αφήνοντας 2-3 λιμά για τα επίσης πολύ δυνατά Apocalypse Now (1979) και Being There (1979), 4 χρυσές σφαίρες και μερικές ακόμα δεκάδες υποψηφιότητες και βραβεύσεις. Για την ιστορία να πούμε ότι ο εφτάχρονος τότε Justin Henry που υποδύθηκε το μικρό Billy στην ταινία και ήταν μάλιστα ο νεότερος ηθοποιός που είχε προταθεί ποτέ για βραβείο OSCAR, ακολούθησε καριέρα ηθοποιού χωρίς όμως ιδιαίτερα μεγάλη επιτυχία. Αντίθετα ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Benton, ο οποίος να σημειωθεί ότι την ίδια περίοδο σχεδόν έγραψε και το σενάριο του Superman (1978) παρότι με μικρή σχετικά φιλμογραφία κατάφερε να τσιμπήσει άλλο ένα OSCAR σεναρίου μερικά χρόνια μετά για το Places in the Heart (1984) και να διατηρηθεί σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο με ταινίες όπως το Human Stain (2003) για παράδειγμα.

The Informers

Τhe Informers (2009) του Gregor Jordan. Θα ξεκινήσω ανάποδα αυτή τη φορά. Από τα δεδομένα. Βασισμένο σε βιβλίο του Bret Easton Ellis, ο οποίος συμμετέχει στο σενάριο και την παραγωγή. Πρωταγωνιστούν πολλοί και διάφοροι μεταξύ των οποίων Billy Bob Thornton, Kim Basinger, Mickey Rourke, Winona Ryder, μέχρι και ο Chris Isaak αλλά και ο Brad Renfro στην τελευταία του κινηματογραφική εμφάνιση. Προβλήθηκε στο Sundance αλλά και εδώ στις Νύχτες Πρεμιέρας. Όλα αυτά φαντάζουν αρκετά για να δώσει κάποιος μία ευκαρία στην ταινία, χωρίς υψηλό ρίσκο αποτυχίας.

Παρόλα αυτά η ταινία αυτή είναι μία αποτυχία. Με επιείκια θα τη χαρακτήριζα αδιάφορη. Πρόκειται ουσιαστικά για συρραφή σκηνικών από διαφορετικές ιστορίες, όλες με φόντο το Los Angeles στις αρχές της δεκαετίας του ‘80 με σκοπό την ανάδειξη της κατάπτωσης του “πετυχημένου” αμερικάνου, χωμένου μέχρι το λαιμό στα χάπια και την πρέζα και την απότομη προσγείωση λόγω AIDS μίας υποτίθεται σεξουαλικά απελευθερωμένης γενιάς κολλημένης όμως στα στερεότυπα που πάντα τη βασάνιζαν – και εξακολουθούν να το κάνουν στις επόμενες γενιές για να λέμε την αλήθεια. Με εξαίρεση 2-3 ωραίες σκηνές, όπως το κλείσιμο της ταινίας ο Jordan αποτυγχάνει δυστυχώς να περάσει κάτι στο θεατή από όλα αυτά που υποθέτω -δεν το έχω διαβάσει- ότι δίνει στο βιβλίο ο Ellis.

The Ugly Truth

The Ugly Truth (2009) του Robert Luketic. Δεν ξέρω γιατί αλλά είχε κυκλοφορήσει η βρώμα ότι η συγκεκριμένη χαζοκομεντί είναι λίγο πιο “αντρική” και φέρνει λίγο στο στυλ του Judd Apatow. Παραμύθι. Με εξαίρεση 5-10 ξεκαρδιστικές ατάκες και καφρίλες του χαρακτήρα που υποδύεται ο  Gerard Butler είναι μία από τα ίδια, μη σου πω και χειρότερα. Όχι ότι θεωρώ τις ταινίες του Apatow τίποτα αριστουργήματα, αλλά τουλάχιστον κάνει μια προσπάθεια να ξεφύγει από το εντελώς τετριμμένο στόρι, όπου δύο εντελώς αντίθετοι χαρακτήρες, που στην αρχή μισούν θανάσιμα ο ένας τον άλλο, στο τέλος τα βρίσκουν. Ο Luketic, που με είχε απογοητεύσει και στο 21 (2008) -και εκεί τα ίδια του έψαλλα-, σκηνοθετεί με το -best seller στο Hollywood- εγχειρίδιο “Πως να γυρίσετε μία εμπορική ταινία” ανά χείρας και από ότι φαίνεται δεν του ξεφεύγει ούτε υποσημείωση. Θα μου πείτε “καλά να πάθεις αφού κάθεσαι και τα βλέπεις” και θα έχετε δίκιο. Εξάλλου αποκλείστικός σκοπός αυτών των παραγωγών είναι να πουλήσουν και αφού το ίδιο πράγμα εξακολουθεί να πουλάει γιατί να αλλάξουν συνταγή;

Angels & Demons

Angels & Demons (2009) του Ron Howard. Ως Illuminati κυκλοφόρησε στην Ελλάδα, προφανώς θεωρήθηκε πιο πιασάρικο. Βασισμένο σε βιβλίο του Dan Brown φυσικά, όπως και το The Da Vinci Code (2006) προ τριετίας. Ανάμεσα στα 2 πάντως ο Howard έκανε την καλύτερη ταινία του το Frost/Nixon (2008).

Είχα διαβάσει το βιβλίο πριν κάποια χρονάκια κατά τη διάρκεια ταξιδιού στη Ρώμη μετά από προτροπή φίλου, υπό το σκεπτικό της γνωριμίας με την πόλη μέσω ενός μυθιστορήματος έστω και τέτοιου τύπου. Όχι ότι αυτό έχει μεγάλη σημασία ως προς την ταινία, καθώς δεν θυμόμουν και πολλά από την πλοκή. Ήξερα όμως τι να περιμένω όπως θέλω να πιστεύω ήξερε και το μεγαλύτερο κομμάτι του κοινού που είδε την ταινία, εξάλλου τόσο ο Howard όσο και ο Brown είναι ιδιαίτερα γνωστοί σε όλους μας και έχουμε ήδη δει μία ταινία από συνδυασμό των 2.

Που θέλω να καταλήξω; στο ότι αν γνωρίζεις από πριν τι θα δεις και ειδικά όταν έχεις να κάνεις με την αποθέωση του εμπορικού σινεμά έχεις δύο επιλογές:  Δεν το βλέπεις καθόλου και μένεις με την περιέργεια (λέμε τώρα, μπορεί και να μην σε ενδιαφέρει καθόλου) ή πας σινεμά (ή καναπέ) αγκαλιά με ποπ-κορν και αναψυκτικό (ή ξηροκάρπιο και μπύρα), περνάς 2μιση χαλαρές ώρες, χαζεύεις μερικά ωραία πλάνα του Howard, κοροϊδέυεις το μούσι στόρι και τη δήθεν κριτική επί της καθολικής εκκλησίας, περιμένεις 2-3 αλλεπάλληλες ανατροπές πριν το φινάλε, διασκεδάζεις δηλαδή λίγο και μετά πας ήρεμος και χαλαρός για ύπνο. Όλα τα υπόλοιπα είναι απλά για κατανάλωση, το μόνο που θα μπορούσα να σχολιάσω είναι πως μάλλον είναι καλύτερο από το Da Vinci Code.

Antichrist

Antichrist (2009) του Lars Von Trier. Κρίνοντας από το αποτέλεσμα, ακομά και χωρίς να έχει δει κάποιος την ταινία μπορεί να καταλάβει ότι ο ιδιόρρυθμος Δανός σκηνοθέτης πέτυχε και πάλι τον σκοπό του. Προκάλεσε τον κακό χαμό. Τα όργανα άρχισαν από την πρώτη προβολή στις Κάννες και την έξοχα προμελετημένη και εξίσου προκληκτική συνέντευξη τύπου που ακολούθησε την ταινία. Μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να διχάζει κοινό και κριτικούς, όπως μας αρέσει να λέμε σε τέτοιες περιπτώσεις. Εξάλλου στο πόστερ της ταινίας που κυκλοφορεί στη χώρα μας με μεγάλη περηφάνεια η εταιρία διανομής μας προτάσσει το πόσα πολλά μηδενικά κατάφερε να κερδίσει η ταινία από τους έλληνες κριτικούς. Ή τουλάχιστον από τους μισούς έλληνες κριτικούς. Τα οποία φυσικά δεν άξιζε. Αλλά από ότι φαίνεται τα επιζητούσε και κάποιοι έπεσαν στην παγίδα να της κάνουν τη χάρη και να της τα δώσουν.

Ασφαλώς η ταινία δεν είναι ένα μηδενικό. Είναι καλογυρισμένη και μάλιστα σε όρισμένες περιπτώσεις σε εντυπωσιακό βαθμό. Τα πρώτα πέντε λεπτά, ο πρόλογος δηλαδή (είναι χωρισμένη σε κεφάλαια), είναι ένα μικρό αριστούργημα, ένα κινηματογραφικό ρεσιτάλ από τον Τρίερ. Οι ερμηνείες των Willem Dafoe και Charlotte Gainsbourg είναι πολύ καλές και το βασικό στόρι απλό και ανοιχτό σε κάθε είδους σκέψεις και αναζήτησεις. Μικρό αγόρι πηδάει από το παράθυρο και σκοτώνεται την ώρα που οι γονείς του απολαμβάνουν παθιασμένο σεξ στο μπάνιο. Ο θρήνος και οι τύψεις καταλαμβάνουν το ζευγάρι, κυρίως τη γυναίκα ενώ ο ψυχίατρος άντρας της αποφασίζει να την πάει σε μία καλύβα στο δάσος ώστε απομονωμένοι να μπορέσουν να το ξεπεράσουν.

Δυστυχώς όμως και παρά τις αρετές που σίγουρα έχει θα πρέπει να συμφωνήσω με τους επικριτές της ταινίας. Τρεις είναι οι πιθανοί λόγοι για τους οποίους μπορεί να μου συμβαίνει αυτό. Είτε ο προφανής, ότι δηλαδή όπως και πολλοί άλλοι πιστεύω πως ο Τρίερ ανάγει την πρόκληση σε αυτοσκοπό με σκηνές σωστού torture porn που σε άλλες περιπτώσεις ούτε που θα τις φτύναμε, ξεχνάει πως κάνει σινεμά και προσπαθεί απλά να προξενήσει θυμό και αηδία στο θεατή, είτε γιατί εκπέμπω σε άλλο μήκος κύματος από το συγκεκριμένο καλλιτέχνη και δεν αντιλαμβάνομαι όλα όσα θέλει να πει πέρα από κάποιους βασικούς συμβολισμούς και αλληγορίες που δεν με συγκίνησαν ιδιαίτερα ή τέλος απλά ο Τρίερ μας δουλεύει όλους μαζί και δεν το έχουμε πάρει γραμμή. Όπως και να έχει το πράγμα, σίγουρα κατάφερε να με κάνει να ασχολούμαι μαζί του όπως και τους περισσότερους θεατές της ταινίας, αλλά θα πρέπει να προσπαθήσει περισσότερο αν θέλει να με σοκάρει.

Υποψήφιο για χρυσό φοίνικα στις Κάννες και βράβευση της Charlotte Gainsbourg στο ίδιο φεστιβάλ.

Sweet Sixteen

Sweet Sixteen (2002) του Ken Loach σε σενάριο του Paul Laverty. Έχω ξαναπεί πόσο πολύ μου αρέσει ο Loach και ειδικά στις συνεργασίες του με τον Laverty. Νομίζω ότι εδώ κάνουν την καλύτερη ταινία τους με εξαίρεση φυσικά το αριστουργηματικό The Wind That Shakes the Barley (2006). Θα έλεγα ότι είναι η καλύτερη από τις “κοινωνικού προβληματισμού” ταινίες  του άγγλου (τρελό trivia: οπαδός της Bath City).  Τοποθετημένη στη Γλασκόβη όπως και αρκετές από τις ταινίες του, ακολουθεί ένα πιτσιρικά λίγο πριν κλείσει τα 16 του να αγωνίζεται με κάθε μέσο για να εξασφαλίσει ένα καλύτερο αύριο για αυτόν και τη μητέρα του η οποία πρόκειται σύντομα να αποφυλακιστεί. Και όταν λέμε με κάθε μέσο δεν εννοούμε με σκληρή δουλειά αλλά με λαθρεμπόριο τσιγάρων στην αρχή και πρέζας στη συνέχεια αγνοώντας τους κινδύνους του υποκόσμου. Μέσα σε αυτήν την πολύ πρόωρα αλλά και άσχημα ώριμη ζωή βρίσκεται εκεί έξω παρατημένος από τον παππού και τον πατριό του που του συμπεριφέρονται άθλια. Η επιτυχία στους μαφιόζικους κύκλους και το άφθονο βρώμικο χρήμα δεν θα αργήσουν να έρθουν για το μικρό εκπαιδευόμενο πλέον γκάνγκστερ αλλά το ερώτημα είναι αν θα τον βοηθήσουν για να πραγματοποιήσει το όνειρό του…

Ρεσιτάλ από τον Loach για μία πραγματικότητα και μία πλευρά της κοινωνίας που θέλουμε να κάνουμε ότι δεν βλέπουμε αλλά δυστυχώς υπάρχει. Με εντυπωσιάζει η επιτυχία με την οποία σκιαγραφεί τους χαρακτήρες, ειδικά τους σκοτσέζους πιτσιρικάδες. Πληθώρα διακρίσεων, ξεχωρίζουμε το βραβείο σεναρίου στις Κάνες, πανάξια για τον Laverty.

Η αλήθεια είναι ότι ήθελα να δω κάτι με την Άντζελα Γκερέκου για να πανηγυρίσω έξαλλα την τοποθέτηση της στο υπουργείο πολιτισμού αλλά δεν μπόρεσα να βρω κάτι από την εκπληκτική της φιλμογραφία. Μόνο το Ακροπόλ (1995) είχα δει παλιά αλλά δεν μπόρεσα να το βρω τώρα. Είχα δει και μερικά επεισόδια βέβαια από τις “Τολμηρές Ιστορίες” και το “Τμήμα Ηθών” όπου επίσης είχε ξεδιπλώσει το ταλέντο της. Είμαι βέβαιος ότι μία τέτοια προσωπικότητα χρειαζόταν για να πάει μπροστά ο πολιτισμός και κυρίως ο κινηματογράφος, ειδικά αυτή τη δύσκολη περίοδο με τη διαμάχη και την αποχή των δημιουργών από τα κρατικά βραβεία. Κοιμηθείτε ήσυχοι.