Es kommt der tag

Es kommt der Tag (2009) της Susanne Schneider. Πρώην μέλος της RAF ζει μόνιμα στη Γαλλία κοντά στα σύνορα με τη Γερμανία. Έχει φτιάξει μία νέα ζωή με την οικογένεια της, τα δύο παιδιά και τον άντρα της και ασχολείται με βιολογικά προϊόντα και συγκεκριμένα την παραγωγή κρασιού. Έχει κρύψει καλά την προηγούμενη ζωή της και κυρίως ένα μεγάλο μυστικό, μία κόρη που αναγκάστηκε να αποχωριστεί όταν ήταν μωρό για να μην την εμποδίζει στον επαναστατικό της αγώνα. Η κόρη της όμως θα την ανακαλύψει και τότε η γαλήνη θα διαταραχτεί και θα έρθει η ώρα για να λάβει αποφάσεις.

Καλή ταινία αλλά λιγάκι μονόπλευρη, φαίνεται να παίρνει θέση ανοιχτά κατά της δράσης τέτοιων οργανώσεων παρότι στο τέλος αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά. Η ίδια η δημιουργός παρότι στο Q & A αρχικά αρνήθηκε ότι η ταινία παίρνει θέση στη συνέχεια παραδέχτηκε ότι η προσωπική της άποψη είναι πως “καθένας πρέπει να πληρώνει για τις πράξεις του” κατηγορώντας ουσιαστικά όσους ζουν μία τέτοια δεύτερη ζωή.

Επί του ίδιου θέματος προτιμώ το σαφώς ανώτερο Die Innere Sicherheit (2000).

Medal of Honor [Medalia de onoare]

Medalia de onoare (2009) του Calin Peter Netzer. Συμπαθητική ταινία της ρουμάνικης σχολής που ανθεί τα τελυεταία χρόνια με ένα ιδιαίτερο είδος κωμωδίας. Ένας 75χρονος λαμβάνει τιμητικό μετάλλιο λόγω της επετείου των 50 χρόνων από το τέλος του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου. Στην αρχή απορεί και στην προσπάθεια του να αμακαλύψει το λόγο για τον οποίο έλαβε αυτή την τιμή έρχεται σε επαφή με παλιούς συμπολεμιστές αλλά και με τους υπεύθυνους του υπουργείου. Το μόνο που καταφέρνει τελικά είναι να τους κάνει να συνειδητοποιήσουν ότι έκαναν λάθος που του έδωσαν το βραβείο λόγω συνωνυμίας και φυσικά να του ζητήσουν να το παραδώσει πίσω. Και τότε αρχίζει ο αγώνας του για να αποδείξει ότι ήταν πράγματι ήρωας στον πόλεμο…

Ολοκαίνουργια ταινία (ουτε poster της δεν μπόρεσα να βρω), πρεμιέρα για το διαγωνιστικό στη Θεσσαλονίκη παρουσία του σκηνοθέτη.

 

The Optimists [Optimisti]

Optimisti (2006) του Goran Paskaljevic. Αφιέρωμα στο Σέρβο σκηνοθέτη, γνωστό κυρίως από την “Πυριτιδαποθήκη” του 1998, αλλά με πολλές καλές ταινές στη φιλμογραφία του. Το Optimisti είναι η προτελευταία του ταινία. Πρόκειται ουσιαστικά για 5 μικρού μήκους ιστορίες με πρωταγωνιστή σε όλες τον απολαυστικό Lazar Ristovski, ο οποίος βέβαια κάθε φορά υποδύεται διαφορετικό χαρακτήρα καθότι οι ιστορίες δεν συνδέονται. Αρκετά καλή σε γενικές γραμμές αν και προσωπικά με έχει κουράσει λίγο ο βαλκανικός κινηματογράφος και ιδιαίτερα ο σέρβικος με αυτή την εμμονή των δημιουργών στους τραβηγμένους χαρακτήρες με τα μουστάκια, τα τσιγάρα, τα ποτά, τα όπλα, τις φωνές και τις απατεωνιές. Αντικειμενικά πάντως πρόκειται για μία αξιόλογη ταινία που παρακολουθείται ευχάριστα.

 

Uzak ihtimal

Επιστροφή από Θεσσαλονίκη και μετά τη μεσημεριανή βόλτα από το Πολυτεχνείο καθότι 17/11 σήμερα και τώρα εδώ για να τα πούμε. Για το φεστιβάλ και όχι για το πολυτεχνείο. Τις σκέψεις μας για το πολυτεχνείο και ό,τι άφησε αυτό 36 χρόνια μετά στο νεοέλληνα θα τις κρατήσουμε για μας.

Και ενώ το φεστιβάλ συνεχίζεται ως την Κυριακή, πριν περάσουμε στην παρουσίαση της πρώτης ταινίας που είδαμε εκεί ας πούμε για 2-3 πραγματάκια που μας άρεσαν ή δεν μας άρεσαν τις 3 μέρες που περάσμε στη Θεσσαλονίκη:
Μας άρεσε:

Που δεν ακρίβυνε κι άλλο η τιμή του εισιτηρίου μετά την εξωφρενική περυσινή αύξηση

Η αναβάθμιση της ποιότητας και της ποικιλίας των εμπορικών – αναμνηστικών προϊόντων του φεστιβάλ σε λογικές μάλιστα τιμές

Οι ατάκες των κινηματογραφιστών που απαντούσαν στο ερώτημα – σλόγκαν του φεστιβαλ “Why cinema now?” τις οποίες βλέπαμε στη μεγάλη οθόνη πριν αρχίσει κάθε ταινία

Που οι περισσότεροι έλληνες κινηματογραφιστές σνόμπαραν τα βραβεία ποιότητας

Δεν μας άρεσε:

Τα σποτάκια για την καμπάνια carbon free που δήθεν δίνουν μία εικόνα περιβαλλοντικής ευαισθησίας στο φεστιβάλ τη στιγμή που καλεσμένοι και υπεύθυνοι κυκλοφορούσαν με μερσεντάρες αντί να χρησιμοποιήσουν κανένα μίνι υβριδικό για να δώσουν πρώτοι το παράδειγμα

Ο λίγος κόσμος στην αποθήκη Δ (τουλάχιστον όσα βράδια περάσαμε εμείς από εκεί) που από ότι φαίνεται πλήρωσε το τίμημα της εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου

Που δεν ήταν όλοι οι έλληνες κινηματογραφιστές παρόντες

Η πρώτη ταινία που είδαμε στο φεστιβάλ ήταν το Uzak ihtimal (2009) του Mahmut Fazil Coskun από την Τουρκία. Παρουσία του σκηνοθέτη, ο οποίος όμως λόγω του περασμένου της ώρας δεν παρέμεινε για ερωταπαντήσεις μετά το τέλος της ταινίας. “Το λάθος κομποσκοίνι” στα ελληνικά μιλάει για μία ιδιαίτερη ιστορία αγάπης στην Κωνσταντινούπολη, όπως ο ίδιος ο σκηνοθέτης μα ζήτησε να δούμε την ταινία και όχι ως συκριση-σύγκρουση πολιτισμών, μεταξύ ενός τούρκου μουεζίνη και μίας χριστιανής μοναχής. Συμπαθητική ταινία, λίγο αργή και σχετικά προβλέψιμη, ήρθε στη Θεσαλονίκη με τις δάφνες της βράβευσης από το φεστιβάλ του Ρότερνταμ.

The Matrix

The Matrix (1999) των Andy & Larry Wachowski. Άτιμο Star Channel, με κόλλησε κανονικά στην οθόνη προχθές το βράδυ όταν το πέτυχα κατά τύχη από την αρχή με αποτέλεσμα στις πρώτες διαφημίσεις να σκαλίζω τα dvd  για να το βρω και να το δω χωρίς διακοπές. Θεωρώ περιττό να γράψω οποιουδήποτε είδους κριτική ή περίληψη, αν κάποιος δεν το έχει δει φαντάζομαι ότι θα το κάνει καθαρά από θέμα επιλογής οπότε δεν έχει νόημα να διαβάσει κάτι τέτοιο. Μπορώ όμως να διατυπώσω μία άποψη, η οποία λέει ότι η συγκεκριμένη ταινία είναι απλά μία καλογυρισμένη περιπέτεια και τίποτα παραπάνω. Είναι όμως τόσο πετυχημένη από τη βασική της ιδέα (αυτό που ζούμε δεν είναι η πραγματικότητα) μέχρι τις λεπτομέρειες που είναι πραγματικά ένας δυναμίτης τον οποίο δεν μπορείς να προσπεράσεις εύκολα. Και είδικα όταν πρωτοπροβλήθηκε 10 χρόνια πίσω ήταν πολύ φυσικό να ενθουσιάσει τα πλήθη, μαζί τους και εμένα. Τα πολύ προχωρημένα εφέ και οι καινοτόμες ιδέες (αν και η αποφυγή της σφαίρας υπήρχε και στο πρώτο Blade) σε συνδυασμό με το διαβολεμένο ρυθμό και την απόλυτα ταιριαστή και καταιγιστική μουσική παρέδωσαν ένα υπερθέαμα πρώτης γραμμής που πέρασε δίκαια στην ιστορία ως μία από τις καλύτερες περιπέτειες όλων των εποχών.

4 οσκαράκια για το τεχνικό κομμάτι της ταινίας και πλειάδα άλλων υποψηφιοτήτων και βραβείων σε φεστιβάλ του φανταστικού και άλλες περισσότερο εμπορικού προσανατολισμού διοργανώσεις.

Ήρθε η ώρα, έφτασε η στιγμή για να φορτώσουμε στο κεφάλι μας το πρόγραμα Φεστιβαλ Θεσσαλονίκης και να μεταφερθούμε εκεί απόψε το βραδάκι αύριο πρωί. 50 χρόνια κλείνει φέτος και δεν θα μπορούσαμε να λείψουμε. Βέβαια η παραμονή μας στη συμπρωτεύουσα (χοχοχο), στη νύφη του υπερνομάρχη (χιχιχι)  θα είναι μικρότερη από άλλες φορές, αν όλα πάνε καλά την Τρίτη θα τα ξαναπούμε. Και επειδή κάποιοι θα με κατηγορήσουν πάλι για ανθέλληνα αντιμακεδόνα που κοροιδεύει και δε σέβεται τα όσια και ιερά του Άνθιμου, θέλω να σημειώσω ότι νιώθω μεγάλη χαρά και συγκίνηση όποτε πάω στη Θεσσαλονίκη καθότι έχω ζήσει αρκετά χρονάκια εκεί και πάντα συναντάω καλούς φίλους και αρκετούς γνωστούς. Απλά για κάποιο λόγο με αρέσει όλη αυτή η πλακίτσα με την “ερωτική πόλη”…

2046

2046 (2004) του Wong Kar Wai. Συνδεδεμένο σε μεγάλο βαθμό με το In the Mood for Love (2000) του ίδιου σκηνοθέτη, στέκεται όμως εξίσου καλά ως αυτόνομη ταινία. Φημολογειται μάλιστα ότι σε συνεντευξή του ο Kar Wai είχε πει μεταξύ σοβαρού και αστείου ότι ανάμεσα στις δύο το 2046 είναι η ταινία που πρέπει να δει κανείς πρώτη.

Θα προσπαθήσω να είμαι λιγότερο μελοδραματικός από χθες. Γιατί σε τέτοιες ταινίες πραγματικά χρειάζεται προσπάθεια για να μην αφήνεις το μυαλό σου να ταξιδεύει (ειδικά όταν έχεις βάλει το soundtrack να παίζει στα ηχεια του υπολογιστή). Εξάλλου νομίζω πως εδώ ο ασιάτης ρίχνει μεγαλύτερο βάρος στο στυλ, γεγονός που δεν με ενοχλεί καθόλου βέβαια. Απλά θεωρώ ότι δεν σε αγγίζει στον ίδιο βαθμό με την “Ερωτική επιθυμία”, παρότι η καλλι-τεχνική αρτιότητα του 2046 είναι πραγματικά πρωτόγνωρη. Μία αληθινή απόλαυση για τα μάτια και για τα αυτιά μας.

Υποψήφιο για το Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες το 2004, όπου αν θυμάμαι καλά ο Kar Wai είχε στείλει την ταινία χωρίς να έχει ολοκληρωθεί πλήρως.

In the Mood for Love [Fa yeung nin wa]

In the Mood for Love (2000) του Wong Kar Wai. Ο κύριος Chow και η κυρία Chan γείτονες στο Hong Kong της δεκαετίας του 1960 ανακαλύπτουν ότι οι σύζυγοι τους διατηρούν παράνομο δεσμό μεταξύ τους. Το γεγονός αυτό τους φέρνει κοντά όχι μόνο στην προσπάθεια να μοιράσουν τη θλίψη τους αλλά και σε μία απόπειρα να καταλάβουν γιατί και πως συνέβη αυτό. Φτάνουν στο σημείο να υποδύονται ο ένας το σύζυγο του άλλου και να προβάρουν αναπαραστάσεις του πως μπορεί να γνωρίστηκαν ή του τι κάνουν στις κρυφές τους εξόδους. Έρχονται τόσο κοντά που αναπτύσσεται μεταξύ τους μία εμφανής ερωτική διάθεση και επιθυμία την οποία προσπαθούν όμως να καταπνίξουν. Θα μπορούσαμε να μιλάμε για ώρες για ανομολόγητους έρωτες και εγωισμούς που υποχρεώνουν τους ήρωες της ταινίας να ζήσουν με ένα αν και ένα γιατί. Αλλά μήπως τελικά είναι και αυτό ένα συναίσθημα που πάντα συνοδεύει τον άνθρωπο και τον ολοκληρώνει περισσότερο; ειλικρινά δεν γνωρίζω. Αυτό που ξέρω είναι ότι η συγκεκριμένη ταινία είναι από αυτές τις λίγες που πραγματικά μπορούν να σε παρασύρουν, να σου γεννήσουν πρωτόγνωρα συναισθήματα, να σε κάνουν να τις σκέφτεσαι καιρό μετά την προβολή τους, ακόμα και δεν έχεις ζήσει τις ίδιες καταστάσεις. Σαν αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα που κρατάς μέσα σου τη βαθιά ανάσα κρύου αέρα, λίγο πριν λυτρωθείς για τις αποφάσεις σου ακόμα κι αν δεν είσαι σίγουρος αν ήταν οι σωστές. Λίγο πριν σιγοψιθυρίσεις το μυστικό στον αέρα και το θάψεις για πάντα όπως ο πρωταγωνιστής της ταινίας, έτοιμος πια να μην κοιτάξεις πίσω και να μη μετανιώσεις για ό,τι πέρασε.

Όλα αυτά βέβαια συμβαίνουν και λόγω του ότι η ταινία είναι αισθητικά άψογη. Εξαιρετική σε όλα της τα επιμέρους σημεία. Σκηνοθεσία, φωτογραφία, ερμηνείες, μουσική. Συχνά παραγνωρίζουμε αυτό το κομμάτι. Εξυμνούμε την ουσία σε βάρος του στυλ. Αλλά εδώ νομίζω ότι το ένα συμπληρώνει το άλλο.

Ξέφρενη πορεία σε φεστιβάλ με δεκάδες υποψηφιότητες και βραβεία. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα δύο βραβεία στις Κάννες, το Technical Grand Prize και αυτό για αντρική ερμηνεία στον Tony Leung.

Ξέρω ότι προδίδομαι καθότι πλησιάζουν οι ψηφοφορίες για τα καλύτερα της δεκαετίας αλλά κάποιες επαναλήψεις -αλλά και αναζητήσεις- είναι απαραίτητες πριν την τελική επιλογή.

 

Up

Up (2009) των Pete Docter και Bob Peterson. Τα παλικάρια εκεί στην Pixar έχουν ξεφύγει εντελώς. Είναι πολύ μπροστά τα άτομα. Δυστυχώς δεν το είδα σε αίθουσα και 3D. Το είδα βέβαια σε όσο καλύτερη ποιότητα μπορεί να το δει κανείς σπίτι, αλλά έπρεπε να είχα πάει σινεμά. Πρέπει να κάνω την αυτοκριτική μου (καιρός ήτανε) και να αρχίσω να παίρνω πολύ πιο σοβαρά το animation (το Up ανοιξε τις φετινές Κάννες, τι ακριβώς συζητάς περί σοβαρότητας;), αφού έτσι κι αλλιώς διακεδάζω αφάνταστα με αυτές τις ταινίες. Μη με ρωτήσετε (δεν σε ρωτήσαμε) αν είναι καλύτερο από το WALL·E ( 2008 ) ή το Finding Nemo (2003) ή τo Monsters Inc. (2001). Είναι και αυτό must see για κάθε ηλικία και για κάθε είδους σινεφίλ. Μόνο αυτό έχω να πω.

Future Film Festival Digital Award – Special Mention στη Βενετία.

Welcome

Welcome (2009) του Philippe Lioret. Το είδαμε σήμερα το πρωί στο Δαναο σε avant premiere με εισιτήριο, με τα έσοδα υπέρ του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες. Καλή ταινία,ίσως όχι τόσο καλή όσο το παρόμοιας θεματικής Visitor, αλλά σίγουρα αξίζει και αυτή την προσοχή μας. Νεαρός, ανήλικος κούρδος ξεκινάει από το Ιράκ με σκοπό να φτάσει στην Αγγλία όπου βρίσκεται η αγαπημένη του. Εμέις τον συναντάμε εγκλωβισμένο στη Γαλλία όπου καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να περάσει τη Μάγχη και να βρεθεί κοντά στο ονείρό του. Πόσο δυνατή μπορεί να είναι η θέληση του; ποιοι θα τον βοηθήσουν και ποιοι θα σταθούν εμπόδια στο δρόμο του; μία συγκινητική ιστορία που προσπαθεί να μας ευαισθητοποιήσει και να μας προβληματίσει για το μεγάλο ζήτημα των προσφύγων και των μεταναστών. Αν κρίνω από την προσέλευση στον κινηματογράφο σήμερα το πρωί, μάλλον μας χρειάζεται λίγη περισσότερη ευαισθητοποίηση. Προσωπικά το ευχαριστήθηκα πάντως τόσο γαι το γεγονός ότι ήταν καλή η ταινία και τα χρήματα πήγαν για σοβαρό σκοπό αλλά και γιατί μετά από καιρό βρέθηκα σε πρεμιέρα και θυμήθηκα κάποιες όχι τόσο μακρινές αλλά ολοκληρωτικά περασμένες εποχές όπου βλέπαμε κάθε εβομάδα 1-2 πρεμιέρες και λοιπές τζαμπέ ταινίες ή θεατρικές παραστάσεις.

3 βραβεία για το Welcome, 2 στο Βερολίνο (Prize of the Ecumenical Jury και βραβείο των Label Europa Cinemas) και κοινού στη Βαρσοβία.

Absurdistan

Absurdistan (2008) του Veit Helmer. Διαμαντάκι από αυτά που μπορείς να ψαρέψεις σε φεστιβάλ και που συνήθως διαδίδονται από στόμα σε στόμα. Κατόπιν προτρoπής φίλων που το είχαν δει στις περσινές Νύχτες Πρεμιέρας περιμέναμε περισσότερο από ένα χρόνο μήπως το δούμε σε αίθουσα, αλλά από ότι φαίνεται οι εταιρίες διανομής δεν συγκινήθηκαν και έτσι περιοριστήκαμε σε κατ’ οίκον προβολή. Το στόρι δεν είναι κάτι πρωτότυπο, οι γυναίκες του απομονωμένου και ξεχασμένου από τον υπόλοιπο κόσμο χωριού της ιστορίας, απέχουν από το sex μέχρι οι άντρες να λύσουν το πρόβλημα της λειψυδρίας, καθότι στο χωριό δεν φτάνει σταγόνα νερό. Ο νεαρός πρωταγωνιστής προσπαθεί πάση θυσία να βρει τη λύση ώστε να μπορέσει να ζήσει τον έρωτα με την αγαπημένη του. Αυτό που μετράει είναι ο τρόπος που χρησιμοποιεί ο Helmer για να τα δώσει όλα αυτά και το ιδιαίτερο χιούμορ με το οποίο αντιμετωπίζει την ιστορία. Τα πολλά λόγια όμως είναι φτώχεια. Αναζητήστε το..

Προβλήθηκε κυρίως σε φεστιβάλ, κατά πρώτο λόγο στη Γερμανία αλλά και στο Sundance.

Public Enemies

Public Enemies (2009) του Michael Mann. Η ιστορία του διασημότερου ίσως κακοποιού που έδρασε ποτέ στις Η.Π.Α, του John Dillinger μέσα από το φακό ενός σπουδαίου σκηνοθέτη και μάλλον του καταλληλότερου για τη διηγηθεί. Η ταινία είναι πολύ καλή, προσεγμένη σε βαθμό που αγγίζει την τελειότητα, οι πρωταγωνιστές διαβασμένοι στους ρόλους τους, δίνουν καλές και μετρημένες ερμηνείες, η ατμόσφαιρα της εποχής πιστά δοσμένη, η μεγαλούτσικη διάρκεια δεν κουράζει και το σενάριο και η σκηνοθεσία είναι τα σωστά για μια τέτοιου είδους ταινία ισορροπόντας ανάμεσα στις εμπορικές απαιτήσεις με το απαραίτητο πιστολίδι και στις πινελιές του δημιουργού σε σκηνές όπως τα βασανιστήρια των μπάτσων και η τελική σκηνή στο σινεμά. Αλλά για να πω την αλήθεια δεν με ενθουσίασε. Ήταν απλά μία καλοδουλεμένη γκαστερική ταινία, μία αψεγάδιαστη παραγωγή η οποία όμως δεν κατάφερε να με ξεσηκώσει. Οι φίλοι του είδους και οι οπαδοί του Mann οφείλουν πάντως να την παρακολουθήσουν.

Κυνόδοντας

Κυνόδοντας (2009) του Γιώργου Λάνθιμου. Δυνατό, διαφορετικό, σοκαριστικo, ίσως και αρρωστημένο. Μου είναι δύσκολο να εξηγήσω γιατί μου άρεσε ο Κυνόδοντας χωρίς να καταφύγω σε spoilers καθώς υπήρχαν συγκεκριμένες στιγμές και σκηνές στην ταινία που με ενθουσίασαν. Δεν μιλάω φυσικά για spoiler με την κλασσική έννοια του όρου, ότι δηλαδή θα αποκαλύψω κάτι από την πλοκή αλλά αν περιγράψω τις σκηνές αυτές απλά θα χαλάσω τη μαγεία. Μαγεία στα δικά μου μάτια, για άλλον μπορεί να είναι απλά ένα βίαιο ξέσπασμα.

Ζευγάρι μεγαλώνει τα τρία παιδιά του εντός των τοιχών της βίλας τους, κρατώντας τα έτσι σε μία ιδιόμορφη ομηρία. Εκτός από τη σωματική φυλάκιση τους δημιουργεί και μία στρεβλή εικόνα για τον κόσμο αλλάζοντας λέξεις και έννοιες, που για όλους εμάς θεωρούνται δεδομένες και απαγορεύοντας συμπεριφορές που αποκλίνουν από τους κανόνες της οικογένειας, που για όλους μας θεωρούνται αδιανόητοι. Πέρα από τα ευθεία βέλη για το ρόλο της οικογένειας στη σύγχρονη κοινωνία και τις συγκρίσεις με τη “φυσιολογική” οικογένεια -δεν αντέχω θα το πω: η ατάκα “Μόνη μένω αλλά η γονείς μου μένουν στον 4ο” ήταν όλα τα λεφτά- και τις λοιπές αλληγορίες που μπορεί καθένας να βρει, θεωρώ πιο σημαντικό το γεγονός ότι πρόκειται για μία καλογυρισμένη, προσεγμένη -πολύ καλές όλες οι ερμηνείες- και πάνω από όλα διαφορετική ταινία. Κάποιοι μπορεί να την πουν αρρωστημένη, όπως γράφω και στην αρχή, σίγουρα δεν είναι ταινία που θα δεις άνετα και χαλαρά, ούτε είναι μία ταινία για όλους αλλά θα είναι κρίμα με μόνο αυτό το κριτήριο να την απορρίψει κανείς.

Τεράστια διάκριση με βραβείο στο Un Certain Regard στις Κάννες και μερικές ακόμα προβολές, υποψηφιότητες και βραβεία σε διάφορα φεστιβάλ. Επεισοδιακή προβολή στις Νύχτες Πρεμιέρας, αλλά ας μην ξύνουμε πληγές…

 

Ακαδημία Πλάτωνος

Ακαδημία Πλάτωνος (2009) του Φίλιππου Τσίτου. Μόνο και μόνο για την ιδέα που γέννησε την ταινία αυτή αξίζει ένα μπράβο. Το να συνειδητοποιήσει δηλαδή ένας ελληναράς ότι η σκούφια του βαστάει από την Αλβανία. Τώρα αν αυτός θα είναι βουλευτής ή ψιλικατζής  -έχω κάνει πολλά γέλια στη φαντασία μου με διάφορους διάσημους ή γνωστούς δικούς μου που θα μπορούσαν να την πάθουν έτσι- αυτό το αφήνω στη διακριτική ευχέρεια του δημιουργού. Εξάλλου προφανώς η επιλογή του κακομοίρη που η γυναίκα του τον παράτησε, μένει με τη μάνα του και βγάζει τα προς το ζην σκοτώνοντας ουσιαστικά την ώρα του στο ψιλικατζίδικο του παρέα με τους ομοϊδεάτες φίλους του και γειτονικούς μαγαζάτορες, θέλει ένα δώσει ένα τόνο ψωροπερηφάνειας για την καταγωγή και την εθνικότητα. Η ταινία μας άρεσε παρότι ούτε αντιμετωπίζει το θέμα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας σε βάθος, ούτε είναι κωμωδία για τρελά γέλια, για αυτό κιόλας υποθέτω ότι κόπηκε ο αρχικός τίτλος “Δεν θα γίνεις Έλληνας ποτέ”. Ισορροπεί κάπου στη μέση, βασίζεται περισσότερο στους χαρακτήρες, στους γραφικούς ελληναράδες, χωρίς να πέσει στην παγίδα να τους παρουσιάσει εντελώς ως καρικατούρες και στο φιλότιμο μετανάστη. Τίμια ταινία με ξεκάθαρες προθέσεις.

Η ομολογουμένως φοβερή ερμηνεία του Αντώνη Καφετζόπουλου βραβεύτηκε στο φεστιβάλ του Λοκάρνο με τη λεοπάρδαλη καλύτερης αντρικής ερμηνείας. Πολύ σημαντική διάκριση καθότι το συγκεκριμένο φεστιβάλ συγκαταλέγεται σίγουρα στα 5-6 πιο σημαντικά της Ευρώπης.

Ψυχή Βαθιά

Ψυχή Βαθιά (2009) του Παντελή Βούλγαρη. Όταν άκουσα ότι ο Βούλγαρης γυρίζει ταινία για τον εμφύλιο ενθουσιάστηκα. Όταν έμαθα ότι το στόρι θέλει δύο αδέρφια να πολεμάνε σε διαφορετικά στρατόπεδα άρχισαν οι πρώτοι δισταγμοί. Τι πιο κλισέ σκέφτηκα, μήπως κανένας χωροφύλακας να ερωτευτεί καμία αντάρτισσα ή μήπως τα δύο αδέρφια εκτός από τις μάχες να έρθουν αντιμέτωποι και για την καρδιά της ίδιας γυναίκας; Ας μην αρχίσω τα spoiler για το αν τελικά είδαμε κάτι από αυτά στην ταινία, εξάλλου δύο αδέρφια αντίπαλοι σε ένα εμφύλιο είναι από μόνο του το μεγαλύτερο κλισέ όλων, ακόμα κι αν πρόκειται για παιδάκια, ακόμα κι αν βρέθηκαν στα αντίπαλα στρατόπεδα από σπόντα. Αυτό κάνει τα πράγματα ακόμα χειρότερα. Όταν είδα το τρέιλερ οι φόβοι μου φούντωσαν. “Έλληνες να τουφεκάνε Έλληνες;” έλεγε ο Θανάσης Βέγγος. Κατάλαβα…

Κάπου εδώ θα πρέπει να αιτιολογήσω γιατί είμαι αντίθετος με τη συγκεκριμένη φράση, ειδικά όταν αυτή χαρακτηρίζει ολόκληρη την ταινία και προβάλλεται με αυτό τον τρόπο στα διαφημιστικά της. Ο ελληνικός εμφύλιος ήταν άραγε απλά μια διαμάχη αριστερών με δεξιούς και φιλοσοβιετικών με φιλοδυτικούς; κάποιοι τους έβαλαν όπλα στα χέρια και τους είπαν βαράτε ο ένας τον άλλον; δεν νομίζω. Τα αίτια ήταν βαθιά κοινωνικά. Όταν οι ταγματασφαλίτες, οι χίτες, οι προδότες και οι υπόδουλοι των κατακτητών βρέθηκαν ξαφνικά να πλουτίζουν και να εξουσιάζουν με τρομακτικούς διωγμούς εναντίον των “φιλοκομμουνιστών”, προκαλώντας παράλληλα πρωτοφανή κοινωνική ανισότητα δεν φαντάζει τόσο παράδοξη η εμφύλια σύρραξη, ειδικά σε μία διαφορετική από τη σημερινή εποχή, όπου η προσφυγή στα όπλα ίσως και να ήταν η ύστατη διέξοδος για κάποιους. Στην τελική τα αίτια και τα κίνητρα σε μία τέτοια περίπτωση είναι πολύ πιο ισχυρά από τα συνήθη στους “συμβατικούς” εθνικοθρησκευτικούς πολέμους.

Όλα αυτά στην ταινία εξαντλούνται σε 2-3 ατάκες, τελείως επιφανειακά και κατόπιν παρακολουθούμε το δράμα του -υποκινούμενου από τους ξένους- εμφύλιου σπαραγμού. Η όλη διάθεση και οπτική της ταινίας με βρίσκει αντίθετο. Είμαι της γνώμης ότι από τη στιγμή που ο Βούλγαρης δεν ήθελε ή έστω δεν μπορούσε για τεχνικούς ή άλλους λόγους να αποδώσει την πλήρη εικόνα και να βάλει βαθιά το μαχαίρι στο κόκκαλο έπρεπε να μην αποπειραθεί καθόλου να γυρίσει μία ταινία με αυτό το θέμα ή να αρκεστεί στη εξιστόριση του προσωπικού δράματος των δύο αδερφών, αρπάζοντας μία συγκεκριμένη τυχαία σκηνή αποκομμένη από την ιστορία. Χωρίς αναφορές, σπόντες και υπόνοιες σε Βάρκιζα, Κρεμλίνο, Αμερικάνους και τόσα άλλα. (Ακόμα και η σκηνή με το βοσκό να αναλύει ποιος του έκλεψε τα περισσότερα πρόβατα δείχνει τόσο πρόχειρη στο να περιγράψει καταστάσεις). Βέβαια μία τέτοια ταινία δεν θα είχε κανένα απολύτως νόημα, καθότι θα μπορούσε να είχε συμβεί σε οποιοδήποτε βουνό του κόσμου αλλά αναρωτιέμαι αν και η Ψυχή Βαθιά έχει τελικά κάποιο λόγο ύπαρξης.

Στο τεχνικό κομμάτι δεν θα είμαι τόσο αυστηρός, θεωρώ ότι έγινε σχετικά καλή δουλειά. Κάποιοι γκρινιάζουν για υπερβολικό τουφεκίδι αλλά δεν νομίζω ότι εκεί είναι το πρόβλημα. Όπως και να το κάνουμε πρόκειται για μία πολεμική ταινία παρά τις όποιες ιδιαιτερότητες. Η μουσική του Γιάννη Αγγελάκα νομίζω πως είναι αρκετά ταιριαστή και οι ερμηνείες σχετικά καλές. Φάτσες αρκετά φρέσκιες τα δύο πιτσιρίκια κάνουν ότι καλύτερο μπορούν, ενώ και ο Γιώργος Συμεωνίδης αποδεικνύει για άλλη μία φορά ότι είναι από τους καλύτερους σύγχρονους έλληνες ηθοποιούς. Λίγο υπερβολικός στην ερμηνεία του ο Βαγγέλης Μουρίκης αλλά είναι εμφανές νομίζω ότι κάτι τέτοιο έγινε κατόπιν επιλογής.

Τέλος, σχετικά με τη φύση, τα αίτια και τις ιδαιτερότητες του ελληνικού εμφύλιου και επειδή κάποιοι μπορεί να διαφωνούν ή απλά να θέλουν να ψάξουν βαθύτερα το ζήτημα, γιατί φυσικά δεν τους αρκεί η δική μου ελάχιστη -πέντε γραμμών- “ανάλυση”, θα πρότεινα το εξαιρετικό βιβλίο “Ιστορία του ελληνικού εμφυλίου πολέμου 1946-1949″ του Γιώργου Μαργαρίτη το οποίο τυγχάνει να διαβάζω αυτό τον καιρό και με έχει διαφωτίσει αρκετά.

Kramer vs. Kramer

Kramer vs. Kramer (1979) του Robert Benton. 30 χρόνια μετά την κυκλοφορία της και 15-20 χρόνια μετά την πρώτη -και τελευταία μέχρι προχθές- φορά που την είδα. Σε αυτό κυρίως θέλω να σταθώ, ξεπερνώντας το ότι είναι μία υπέροχη ταινία που αξίζει πολλών επαίνων τόσο για το θέμα που εξετάζει, όσο και για την όλη παραγωγή με αποκορύφωμα τις εκπληκτικές ερμηνείες. Να καταπιαστώ δηλαδή πιο πολύ με τη διαχρονικότητά ή το ξεθώριασμα της στο χρόνο. Πέρασαν τριάντα χρόνια και όμως πάνω κάτω περιγράφει σύγχρονες σε εμάς καταστάσεις. Γάμος, παιδί, καριέρα, φόρτος εργασίας, απάνθρωπα ωράρια, ελαχιστοποίηση της προσωπικής ζωής, μηδαμινός ελεύθερος χρόνος, διαζύγιο, κηδεμονία, δικαστήρια κτλ κτλ, μία αλυσίδα που εξακολουθεί να υφίσταται ακόμα και σήμερα και μάλιστα όλο και συχνότερα. Αλλά μήπως αυτό ήταν και το βασικό σημείο που την έκανε τότε τόσο επιτυχημένη. Αυτή η συχνότητα σήμερα που συναντάμε τέτοια περιστατικά σε συνδυασμό με την αντίστοιχη συχνότητα που τα συναντάμε εδώ και τόσα χρόνια στο σινεμά, θα άφηναν περιθώρια σε μία αντίστοιχη ταινία σήμερα να προκαλέσει τον ίδιο ντόρο και να έχει την ίδια επιτυχία; και για να το πω πιο λαϊκά τι να μας πει τη σήμερον ημέρα μία ταινία για ένα διαζύγιο; Πάντως στα δικά μου μάτια, προφανώς επηρεασμένος από όλα τα παραπάνω, το “Κράμερ εναντίον Κράμερ” κατά την ελληνική προφορά του ονόματος, παρότι εξακολουθεί να είναι μία εξαιρετική ταινία δεν έχει πια τις μυθικές διαστάσεις τις οποίες του είχα προσδώσει όταν το είχα πρωτοδεί σε μία αναμφίβολα πιο αθώα και ευαίσθητη ηλικία.

Από βραβεία άλλο τίποτα, 5 OSCAR, όλα τα βασικά αφήνοντας 2-3 λιμά για τα επίσης πολύ δυνατά Apocalypse Now (1979) και Being There (1979), 4 χρυσές σφαίρες και μερικές ακόμα δεκάδες υποψηφιότητες και βραβεύσεις. Για την ιστορία να πούμε ότι ο εφτάχρονος τότε Justin Henry που υποδύθηκε το μικρό Billy στην ταινία και ήταν μάλιστα ο νεότερος ηθοποιός που είχε προταθεί ποτέ για βραβείο OSCAR, ακολούθησε καριέρα ηθοποιού χωρίς όμως ιδιαίτερα μεγάλη επιτυχία. Αντίθετα ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Benton, ο οποίος να σημειωθεί ότι την ίδια περίοδο σχεδόν έγραψε και το σενάριο του Superman (1978) παρότι με μικρή σχετικά φιλμογραφία κατάφερε να τσιμπήσει άλλο ένα OSCAR σεναρίου μερικά χρόνια μετά για το Places in the Heart (1984) και να διατηρηθεί σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο με ταινίες όπως το Human Stain (2003) για παράδειγμα.