Ψυχή Βαθιά

psixiΨυχή Βαθιά (2009) του Παντελή Βούλγαρη. Όταν άκουσα ότι ο Βούλγαρης γυρίζει ταινία για τον εμφύλιο ενθουσιάστηκα. Όταν έμαθα ότι το στόρι θέλει δύο αδέρφια να πολεμάνε σε διαφορετικά στρατόπεδα άρχισαν οι πρώτοι δισταγμοί. Τι πιο κλισέ σκέφτηκα, μήπως κανένας χωροφύλακας να ερωτευτεί καμία αντάρτισσα ή μήπως τα δύο αδέρφια εκτός από τις μάχες να έρθουν αντιμέτωποι και για την καρδιά της ίδιας γυναίκας; Ας μην αρχίσω τα spoiler για το αν τελικά είδαμε κάτι από αυτά στην ταινία, εξάλλου δύο αδέρφια αντίπαλοι σε ένα εμφύλιο είναι από μόνο του το μεγαλύτερο κλισέ όλων, ακόμα κι αν πρόκειται για παιδάκια, ακόμα κι αν βρέθηκαν στα αντίπαλα στρατόπεδα από σπόντα. Αυτό κάνει τα πράγματα ακόμα χειρότερα. Όταν είδα το τρέιλερ οι φόβοι μου φούντωσαν. “Έλληνες να τουφεκάνε Έλληνες;” έλεγε ο Θανάσης Βέγγος. Κατάλαβα…

Κάπου εδώ θα πρέπει να αιτιολογήσω γιατί είμαι αντίθετος με τη συγκεκριμένη φράση, ειδικά όταν αυτή χαρακτηρίζει ολόκληρη την ταινία και προβάλλεται με αυτό τον τρόπο στα διαφημιστικά της. Ο ελληνικός εμφύλιος ήταν άραγε απλά μια διαμάχη αριστερών με δεξιούς και φιλοσοβιετικών με φιλοδυτικούς; κάποιοι τους έβαλαν όπλα στα χέρια και τους είπαν βαράτε ο ένας τον άλλον; δεν νομίζω. Τα αίτια ήταν βαθιά κοινωνικά. Όταν οι ταγματασφαλίτες, οι χίτες, οι προδότες και οι υπόδουλοι των κατακτητών βρέθηκαν ξαφνικά να πλουτίζουν και να εξουσιάζουν με τρομακτικούς διωγμούς εναντίον των “φιλοκομμουνιστών”, προκαλώντας παράλληλα πρωτοφανή κοινωνική ανισότητα δεν φαντάζει τόσο παράδοξη η εμφύλια σύρραξη, ειδικά σε μία διαφορετική από τη σημερινή εποχή, όπου η προσφυγή στα όπλα ίσως και να ήταν η ύστατη διέξοδος για κάποιους. Στην τελική τα αίτια και τα κίνητρα σε μία τέτοια περίπτωση είναι πολύ πιο ισχυρά από τα συνήθη στους “συμβατικούς” εθνικοθρησκευτικούς πολέμους.

Όλα αυτά στην ταινία εξαντλούνται σε 2-3 ατάκες, τελείως επιφανειακά και κατόπιν παρακολουθούμε το δράμα του -υποκινούμενου από τους ξένους- εμφύλιου σπαραγμού. Η όλη διάθεση και οπτική της ταινίας με βρίσκει αντίθετο. Είμαι της γνώμης ότι από τη στιγμή που ο Βούλγαρης δεν ήθελε ή έστω δεν μπορούσε για τεχνικούς ή άλλους λόγους να αποδώσει την πλήρη εικόνα και να βάλει βαθιά το μαχαίρι στο κόκκαλο έπρεπε να μην αποπειραθεί καθόλου να γυρίσει μία ταινία με αυτό το θέμα ή να αρκεστεί στη εξιστόριση του προσωπικού δράματος των δύο αδερφών, αρπάζοντας μία συγκεκριμένη τυχαία σκηνή αποκομμένη από την ιστορία. Χωρίς αναφορές, σπόντες και υπόνοιες σε Βάρκιζα, Κρεμλίνο, Αμερικάνους και τόσα άλλα. (Ακόμα και η σκηνή με το βοσκό να αναλύει ποιος του έκλεψε τα περισσότερα πρόβατα δείχνει τόσο πρόχειρη στο να περιγράψει καταστάσεις). Βέβαια μία τέτοια ταινία δεν θα είχε κανένα απολύτως νόημα, καθότι θα μπορούσε να είχε συμβεί σε οποιοδήποτε βουνό του κόσμου αλλά αναρωτιέμαι αν και η Ψυχή Βαθιά έχει τελικά κάποιο λόγο ύπαρξης.

Στο τεχνικό κομμάτι δεν θα είμαι τόσο αυστηρός, θεωρώ ότι έγινε σχετικά καλή δουλειά. Κάποιοι γκρινιάζουν για υπερβολικό τουφεκίδι αλλά δεν νομίζω ότι εκεί είναι το πρόβλημα. Όπως και να το κάνουμε πρόκειται για μία πολεμική ταινία παρά τις όποιες ιδιαιτερότητες. Η μουσική του Γιάννη Αγγελάκα νομίζω πως είναι αρκετά ταιριαστή και οι ερμηνείες σχετικά καλές. Φάτσες αρκετά φρέσκιες τα δύο πιτσιρίκια κάνουν ότι καλύτερο μπορούν, ενώ και ο Γιώργος Συμεωνίδης αποδεικνύει για άλλη μία φορά ότι είναι από τους καλύτερους σύγχρονους έλληνες ηθοποιούς. Λίγο υπερβολικός στην ερμηνεία του ο Βαγγέλης Μουρίκης αλλά είναι εμφανές νομίζω ότι κάτι τέτοιο έγινε κατόπιν επιλογής.

Τέλος, σχετικά με τη φύση, τα αίτια και τις ιδαιτερότητες του ελληνικού εμφύλιου και επειδή κάποιοι μπορεί να διαφωνούν ή απλά να θέλουν να ψάξουν βαθύτερα το ζήτημα, γιατί φυσικά δεν τους αρκεί η δική μου ελάχιστη -πέντε γραμμών- “ανάλυση”, θα πρότεινα το εξαιρετικό βιβλίο “Ιστορία του ελληνικού εμφυλίου πολέμου 1946-1949” του Γιώργου Μαργαρίτη το οποίο τυγχάνει να διαβάζω αυτό τον καιρό και με έχει διαφωτίσει αρκετά.

Advertisements

7 Responses to “Ψυχή Βαθιά”

  1. kioy Says:

    Συμφωνώ απόλυτα με όσα γράφεις! Η ταινία δεν είναι κακή… Όμως ο Βούλγαρης χρησιμοποιεί αβανταδόρικα το ιστορικό πλαίσιο για να εξυψώσει το ανθρώπινο δράμα. Όχι, δεν έχω πρόβλημα με το ανθρώπινο δράμα, κάθε άλλο. Άλλα θα μπορούσε να το αφηγηθεί κοοιτώντας παράπλευρα το ιστορικό πλαίσιο και όχι “και καλά” με επίκεντρο αυτό. Όπως λες και εσύ δλδ, “ή να αρκεστεί στη εξιστόριση του προσωπικού δράματος των δύο αδερφών”. (Π.χ μετέωρο βήμα Πελαργού του Αγγελόπουλου)

    Τη μουσική του Αγγελάκα τη βρήκα εξαιρετική! Κατά τα λοιπά συμφωνώ!

  2. TORE Says:

    Να την δουμε σε cinema , dvd, η απλα να βρουμε το soundtrack?

  3. zamuc Says:

    Το soundtrack σκέτο σίγουρα θα έχει ενδιαφέρον αλλά δεν ξέρω κατά πόσο θα ακούγεται όπως οι δίσκοι του Αγγελάκα με τος Επισκέπτες. Είναι άλλη φάση. Όχι τελείως άλλη φάση αλλά είναι στενά δεμένο με την ταινία.
    Όσο για το cinema ή dvd εξαρτάται από τις άλλες επιλογές που έχεις για σινεμά, δεν θα έλεγα ότι πρέπει οπωσδήποτε να τη δεις σε αίθουσα αλλά από το να δεις καμιά μπαρούφα καλύτερα αυτό

  4. Academy Says:

    Δεν την είδα ακόμη,θα το δώ,αλλά ο Βούλγαρης είναι εξαιρετικός σκηνοθέτης και απο τους λίγους δημιουργούς(άλλοι 10 είναι?)που δεν ντροπιάζουν το cinema όπως άλλοι νεοφερμένοι σκηνοθέτες-executive.
    θα το δώ σε αίθουσα για να κάνουν εισιτήρια τέτοιες ταινίες και όχι ταινίες του στύλ….Σούλα έλα ξανα,Λούφα και παραλαγή’Σειρήνες στο Αιγαίο και άλλα σκουπιδοειδή!!!!

  5. zamuc Says:

    Καμία σύγκριση ρε academy, εννοείται αυτό.
    Και αν γινόμαστε λίγο αυστηροί είναι γιατί πραγματικά μας αρέσει το σινεμά του Βούλγαρη.

  6. kokomanation Says:

    i tainia thelei na deiksei to poso asximo pragma einai o polemos kai to poso athemita mesa xrisimopoiousan oi dyo antipales dynameis gia tin epityxia tous oson afora tous ‘aristerous’ den itan apolytws katharoi otan opws einai arketa gnwsto kanan apagwges paidiwn apo tis oikogeneies tous gia na ta valoun na polemisoun ston antartopolemo me to etsi thelw.kai oi dyo pleyres feran megalo meridio eythinis gia ayta pou eginan .Fysika oi deksioi feran tin megalyteri eythinoi kathws itan ypokinoumenoi apo ous amerikanous pou panta tha apofasizoun gia olous mas

  7. zamuc Says:

    Δεν είπα ότι κάποια από τις 2 πλευρές ήταν “άγια”, η διαφωνία μου σχετίζεται με 2 πράγματα:

    1. Γιατί ξεκίνησε όλο αυτό;
    2. Από που και ως που ο εμφύλιος είναι περισσότερο ντροπή από οποιονδήποτε άλλο πόλεμο;
    (ειδικά τη στιγμή που συνήθως υπάρχουν πολύ σοβαρότερα κίνητρα, για τα οποία πρέπει όμως να απαντηθεί σωστά η ερώτηση 1)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: